โรงเรียนหนองบัวพิทยาคารเป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่ สังกัดกรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ตั้งอยู่คุ้มศรีสง่าเมือง ถนนยุทธศาสตร์ อุดรธานี-เลย เขตเทศบาลเมืองหนองบัวลำภู อำเภอเมือง จังหวัดหนองบัวลำภู ได้รับอนุมัติให้จัดตั้งเมื่อวันที่ ๓ เมษายน ๒๕๑๔ รับสมัครนักเรียนสหศึกษาเปิดสอนระดับมัธยมศึกษา ในปีแรกๆ อาศัยเรียนที่โรงเรียนหนองบัวลำภู ซึ่งเป็นโรงเรียนประถมศึกษาสังกัดกรมสามัญศึกษาในสมัยนั้น อาคารถาวรหลังแรกของโรงเรียนสร้างขึ้นเมื่อปี ๒๕๑๖ ( ปัจจุบัน คือ อาคาร ๓ ) เป็นอาคารแบบ ๒๑๖ โดยในครั้งแรกนั้นมีเฉพาะส่วนกลางของอาคารจำนวน ๘ ห้องเรียน มีเนื้อที่ทั้งหมด ๓๔ ไร่ ครู-อาจารย์ ๓ คน นักเรียน ๙๐ คน ต่อมาภายหลังได้ต่อเติมเต็มรูปแบบและมีอาคารหลังอื่นๆ เพิ่มขึ้นมา

ในปีการศึกษา ๒๕๑๘ กระทรวงศึกษาธิการได้สั่งยุบและรวมโรงเรียนหนองบัวลำภู สังกัดกองการประถมศึกษา กรมสามัญศึกษา ซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกันเป็นโรงเรียนหนองบัวพิทยาคาร ทำให้เนื้อที่เพิ่มเป็น ๕๙ ไร่เศษ เมื่อวันที่ ๑๒ พฤษภาคม ๒๕๑๘ มีครูอาจารย์ รวม ๑๙ คน นักการภารโรง ๒ คน โรงเรียนได้เข้าโครงการ คมช รุ่นที่ ๑๓ ในปี พ.ศ. ๒๕๑๙ และเปิดสอนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายในปีการศึกษา ๒๕๒๑ และปี ๒๕๓๕ ได้เข้าร่วม โครงการขยายโอกาสทางการศึกษา

ก่อนการจัดตั้งจังหวัดหนองบัวลำภูมีฐานะเป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาประจำอำเภอหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี เมื่อมีพระราชบัญญัติประกาศจัดตั้งจังหวัดหนองบัวลำภู ณ วันที่ ๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๓๖ โรงเรียนหนองบัวพิทยาคารจึงมีฐานะเป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาประจำจังหวัดหนองบัวลำภู

ปัจจุบันโรงเรียนหนองบัวพิทยาคาร เปิดสอนตั้งแต่ระดับมัธยมศึกษาปีที่ ๑-๖ จำนวน ๘๗ ห้องเรียน นักเรียน ๓,๔๓๑ คน ลูกจ้างประจำ ๑๒ คน ครู-อาจารย์ ๙๐ คน อัตราจ้าง ๓๐ คน